Wetgeving

Drie opdrachtgevers, één intermediair: wat de consultatie over de Zelfstandigenwet betekent voor IT-inhuur

1.172 reacties, 85% negatief — en ICT'ers zijn het meest kritisch over de drie-opdrachtgeverseis.

De internetconsultatie over de Zelfstandigenwet sloot op 29 oktober. ZiPconomy telde 1.172 reacties en vond er 85 procent negatief over het voorstel zoals het nu ligt. Opvallend is waar de kritiek vandaan komt: bijna een kwart van alle reacties kwam uit de ICT, en daar is het verzet tegen één criterium bijna unaniem.

Dat criterium is de eis van drie opdrachtgevers. Voor wie IT-specialisten inhuurt op langlopende trajecten is dat het onderdeel dat er straks het meest toe doet. In ons vorige stuk gingen we in op de zeven criteria en op werken voor eigen rekening en risico. Hier kijken we naar wat de consultatie heeft opgeleverd, en wat je er als beslisser nu al mee kunt.

Kort: waar staan we?

Het voorstel: wie aan zeven criteria voldoet (een zelfstandigentoets en een werkrelatietoets) en ook zo werkt, zit in een zogeheten veilige haven. Dan is er in ieder geval geen arbeidsovereenkomst.
De status: het is een concept, geen geldend recht. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028, "mits uitvoerbaar".
Tot die tijd: blijft het bestaande kader gelden. Belastingdienst en rechter wegen alle omstandigheden samen (artikel 7:610 BW en het Deliveroo-arrest), en sinds 1 januari 2026 kunnen vergrijpboetes worden opgelegd.

Wat de consultatie liet zien

Het doel krijgt steun, de uitwerking niet.

Volgens ZiPconomy steunt 41 procent van de indieners uitdrukkelijk het idee van meer duidelijkheid vooraf. Maar ook van die groep is 81 procent negatief over hoe het nu is uitgewerkt.

De drie-opdrachtgeverseis is het grootste bezwaar.

74 procent van alle reacties wijst die eis af. Onder ICT'ers is dat 97 procent, in interim, advies en projectmanagement 91 procent. Het argument is steeds hetzelfde: meerjarige implementaties en projecten voor één grote opdrachtgever zijn in die vakgebieden normaal, geen teken van schijnzelfstandigheid.

Dat is geen randgeval.

Knab bracht in zijn reactie een eigen peiling in onder 1.068 zzp'ers: 30 procent had in 2025 en 2026 samen minder dan drie opdrachtgevers, onder ICT'ers 69 procent. Knab zegt er zelf bij dat de peiling niet gewogen en niet representatief is, maar de richting is duidelijk.

Betaling per uur ligt ook onder vuur.

Volgens de memorie van toelichting is niet voldaan aan "eigen rekening en risico" als iemand zich voor een bepaalde tijd verbindt tegen een vergoeding die alleen op gewerkte uren is gebaseerd. De wettekst zelf zegt dat niet. De gezamenlijke uitzend- en inhuurkoepels (ABU, NBBU, Bovib, VvDN en RIM) vragen die zin te schrappen.

De vraag die IT-inhuur raakt: hoe telt een intermediair mee?

Hier wordt het concreet voor iedereen die via een partij inhuurt. De toelichting maakt onderscheid tussen twee situaties:

De specialist contracteert met het bureau en werkt namens dat bureau bij een of meer klanten. Dan telt dat volgens de regering als één opdrachtgever, "ongeacht het aantal opdrachten" bij klanten van het bureau.
Het bureau brengt partijen alleen bij elkaar en de specialist sluit zelf het contract met de eindklant. Dan tellen die eindklanten wél apart mee.

Over tussenvormen zegt de toelichting niets. Volgens ZZP Nieuws wijzen HeadFirst, SoloPartners en House of HR er bovendien op dat wettekst en toelichting uiteenlopen over de telperiode.

De flexkoepels willen dat eindopdrachtgevers ook bij tussenkomst apart meetellen. Hun redenering: de specialist sluit per opdracht een nieuw contract, kan een opdracht weigeren, en de werkrelatietoets kijkt toch al naar de eindklant. Zij vragen het ministerie om consistent te zijn. Hoe het kabinet hierop reageert, is nog niet bekend.

"Vrijwillig" wordt in de praktijk vaak een inhuureis

Buiten de veilige haven vallen betekent niet dat iemand werknemer is. Wie er niet in valt, wordt beoordeeld zoals nu: op alle omstandigheden samen. Toch verwacht de regering in de toelichting zelf dat opdrachtgevers de haven als voorwaarde gaan stellen. House of HR, de NVJ en anderen waarschuwen in hun reacties voor precies dat effect.

Voor IT betekent dat een reëel risico: als inkoop straks "veilige haven" als vinkje vraagt, vallen juist de senior specialisten op langlopende trajecten af. Dat zijn vaak de mensen die je het moeilijkst vervangt.

Ondertussen: de onzekerheid kost nu al opdrachten

De wet geldt nog niet, maar de huidige handhaving doet haar werk al:

Uit onderzoek van NOAB onder 150 administratie- en belastingadvieskantoren ziet 72,5 procent dat mkb-klanten minder zzp'ers inhuren, en signaleert 80,5 procent onzekerheid bij klanten.
In de Knab-peiling zegt 40 procent dat een opdrachtgever dit jaar een opdracht afblies of stopzette uit onzekerheid over zzp-inhuur.
De Belastingdienst herhaalde op 19 oktober tegenover Bouwend Nederland dat niet het contract leidend is maar de dagelijkse praktijk, en adviseert per opdracht de negen onderdelen van het afwegingskader langs te lopen en dat vast te leggen.

Wat je nu al kunt doen

Leg per opdracht vast hoe je de relatie beoordeelt. Gebruik het afwegingskader van de Belastingdienst en kijk opnieuw als de rol of de duur verandert.
Kijk naar je langlopende IT-trajecten. Waar werkt een specialist al een jaar of langer bij jou? Daar zou de drie-opdrachtgeverseis straks het eerst knellen, als die blijft zoals hij is.
Weet hoe je contractketen in elkaar zit. Contracteert de specialist met jou, of met een partij ertussen? In het concept maakt dat verschil voor hoe opdrachtgevers worden geteld.
Zet "veilige haven" niet voorbarig in je inkoopvoorwaarden. De criteria liggen nog open, en het ministerie moet de consultatie nog verwerken.
Volg de volgende stap. Belastingdienst, UWV en Arbeidsinspectie toetsen nog of de wet uitvoerbaar is. Daarna volgen de Raad van State en de Tweede Kamer.

Veelgestelde vragen

Geldt de Zelfstandigenwet al?

Nee. Het is een conceptwetsvoorstel. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028, onder voorbehoud van uitvoerbaarheid, en het voorstel kan na de consultatie nog veranderen.

Is een IT-specialist met één langlopende opdracht straks automatisch schijnzelfstandig?

Nee. Wie niet in de veilige haven valt, wordt beoordeeld zoals nu: op alle omstandigheden samen. De haven geeft vooraf zekerheid, maar wie erbuiten valt is niet automatisch werknemer.

Telt mijn opdracht mee als de specialist via een intermediair werkt?

Dat hangt in het concept af van wie met wie contracteert. Contracteert de specialist met het bureau, dan telt dat bureau volgens de toelichting als één opdrachtgever. Sluit de specialist zelf het contract met jou, dan tel jij apart mee. Koepels vragen het ministerie dit te veranderen, en dat is nog niet beslist.

Mag een specialist straks nog per uur factureren?

Factureren per uur blijft mogelijk. De vraag is of je daarmee in de veilige haven valt. De toelichting zegt nu van niet bij een vergoeding die alleen op uren is gebaseerd, en dat punt kreeg veel kritiek. Volgens ZZP Nieuws geldt daarnaast vanaf 31 december 2026 een rechtsvermoeden bij een laag uurtarief. Dat is een ander spoor dan de Zelfstandigenwet.

Moet ik nu iets aanpassen?

Niet vanwege de Zelfstandigenwet, maar wel vanwege de handhaving die nu al loopt. Zorg dat de praktijk van elke opdracht klopt met de afspraken, en leg je afweging vast.

Tot slot

De consultatie laat vooral zien dat de veilige haven zoals die nu ligt niet past bij hoe IT-werk in de praktijk loopt: lange trajecten, één grote opdrachtgever, vaak een partij ertussen. Of het kabinet dat aanpast, horen we waarschijnlijk pas als het voorstel naar de Raad van State gaat. Tot die tijd blijft de vraag die je jezelf moet stellen dezelfde: klopt de praktijk van deze opdracht met wat er op papier staat?

Wil je weten hoe dit uitpakt voor jouw IT-trajecten? We kijken graag mee naar de opzet van je inhuur.

Flex tech capacity nodig zonder inhuur-gedoe?

Plan een korte intake. We kijken of onze senior pool past bij jouw vraag — gericht op beslissers bij tech scale-ups en MKB+.

Bekijk specialisten

Bronnen

Terug naar blogoverzicht of ZZP Wetgeving.